France: the 5th Republic (Part 1 Intro)

posted on 06 Aug 2011 13:39 by chadiouschamp in talk-europe
 
หลังจากหายหน้าหายตาไปนาน เพราะต้องทรมานกับมิดเทอมอันแสนสาหัส ในที่สุดก็กลับมาเป็นบล็อคเกอร์อีกครั้งหนึ่ง คราวนี้มาเขียนเกี่ยวกับเรื่องการเมืองฝรั่งเศสบ้างดีกว่า ...
 
ที่จริงอยากเขียนมานานแล้ว (บวกกับมีคนรีเควสท์มาอีก) แต่ scope มันกว้างเหลือเกิน ก็เลยเลือกที่จะเขียนในส่วนของสาธารณรัฐที่ 5 อย่างเดียวไปก่อนดีกว่า ส่วนยุคก่อนหน้าไว้ถ้ามีเวลาจะมาเก็บตกเขียนใหม่กันอีกทีเนอะ ...
 
ก่อนจะเข้าเรื่องเข้าราว เอ็นทรี่นี้จะขอพูดปูพื้นฐานการเมืองฝรั่งเศสในยุคก่อนสาธารณรัฐที่ 5 ให้พอเข้าใจกันก่อน พอเวลาอ่านในเอ็นทรี่ต่อๆ ไปจะได้เข้าใจถึงที่มาและเหตุผลของเหตุการณ์นั้นๆ
 
* หลายคนอาจสงสัยว่าอะไรคือสาธารณรัฐที่ 5? แล้วสาธารณรัฐที่ 1 ถึง 4 ไปอยู่ไหน? แล้วเลขทั้งหลายนั้นคืออะไร?
 
คำตอบก็คือ ในบริบทการเมืองฝรั่งเศส (และประเทศอื่นๆ อีกหลายประเทศ) นั้น มีการเปลี่ยนแปลงระบอบการเมืองการปกครองไปมาหลายครั้งหลายคราวด้วยกัน จากสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาเป็นสาธารณรัฐบ้าง เป็นราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญบ้าง ดังนั้นแต่ละครั้งก็จะมีชื่อยุคที่แตกต่างกันออกไป เช่น ยุคจักรวรรดิฝรั่งเศส (Empire Français) ยุคสาธารณรัฐฝรั่งเศส (République Française) ยุคราชอาณาจักรฝรั่งเศส (Royaume de France) เป็นต้น
 
   
 
และเป็นที่ทราบกันดีอยู่แล้วว่าในระบอบประชาธิปไตยนั้น จะต้องมีกฎหมายสูงสุดให้อำนาจและเป็นเสมือนแม่ของกฎหมายรองๆ ลงมา การแก้ไขรัฐธรรมนูญในเรื่องยิบๆ ย่อยๆ นั้นไม่ถือว่าเป็นสาระสำคัญแต่อย่างใด แต่การเปลี่ยนระบอบการปกครอง อำนาจและหน้าที่อย่างกว้างนั้น ถือว่าเป็นเรื่องสำคัญและเขามักจะเขียนรัฐธรรมนูญใหม่ขึ้นมาแทนการแก้ไข การเปลี่ยนรัฐธรรมนูญนี่แหละจึงเป็นที่มาของตัวเลขที่บ่งบอกยุคนั้นสมัยนั้น และทุกการเปลี่ยนแปลงในช่วงหลังปฏิวัติฝรั่งเศสนั้นจะมีรัฐธรรมนูญหรือธรรมนูญมาเกี่ยวข้องด้วย!
 
ยุคของฝรั่งเศสมีพัฒนาการขึ้นๆ ลงๆ พอให้เห็นภาพรวม ดังนี้
 

 ตั้งแต่ยุคโบราณ ผ่านยุคปฏิวัติฝรั่งเศส จนกระทั่งสมัชชาแห่งชาติ (Convention Nationale) ประกาศยกเลิกระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ในปี 1792
 
 ตั้งแต่ปี 1792 ถึง 1804 เมื่อนโปเลียนประกาศตั้งจักรวรรดิฝรั่งเศส
 
 ตั้งแต่ปี 1804 ถึง 1814 เมื่อนโปเลียนแพ้สงครามนโปเลียน ถูกนานาชาติบังคับให้สละราชบัลลังก์ตามสนธิสัญญาฟงแตนโบล และให้พระเจ้าหลุยส์ที่ 18 แห่งราชวงศ์บูร์บงขึ้นครองราชย์แทน
 
 ตั้งแต่ปี 1814 ถึง 1815 เมื่อนโปเลียนหนีออกมาจากเกาะเอลบาและนำทัพเข้ายึดปารีสและตั้งตนเป็นจักรพรรดิอีกครั้งหนึ่ง
 

 ปี 1815 เมื่อกองทัพนานาชาติร่วมกันเอาชนะนโปเลียนและให้พระเจ้าหลุยส์ที่ 18 กลับมาครองราชย์อีกครั้งตามสนธิสัญญาปารีส 
 
  ตั้งแต่ปี 1815 ถึง 1830 เมื่อประชาชนลุกฮือขับไล่พระเจ้าชาร์ลที่ 10 แห่งราชวงศ์บูร์บงและสภาให้พระเจ้าหลุยส์-ฟิลิปแห่งราชวงศ์ออร์เลอองขึ้นครองราชย์แทน = เหตุการณ์ปฏิวัติเดือนกรกฎาคม (Trois Glorieuses)
 
 ตั้งแต่ปี 1830 ถึง 1848 เมื่อประชาชนออกมาขับไล่พระเจ้าหลุยส์-ฟิลิป = เหตุการณ์เดือนมิถุนายน (Journées de Juin) และประกาศตั้งสาธารณรัฐขึ้นมาอีกครั้ง
 
 ตั้งแต่ปี 1848 ถึง 1852 เมื่อประชา